Blog van thuisexperimenteren.nl

Een van die zaken waar je wel eens moe van wordt in discussies met – ware gelovigen – is het relativeren van het begrip –realiteit – in goed Nederlands – de werkelijkheid - genoemd. Het is ongelooflijk hoeveel pseudo metafysica je soms over je heen krijgt. Over het algemeen beweert men dan dat feiten en werkelijkheid niet bestaan, een soort constructies van de geest zijn. Alles is mogelijk, als men maar wil. Mijn tegenargument was dan vaak de vraag wat men dacht dat er zou gebeuren als men van een gebouw van 10 m hoog springt richting een betonnen vloer. De realiteit komt je dan op een zeer harde manier tegenmoet en als je alleen maar je benen breekt kun je blij zijn. In dit soort discussies ging men nooit echt op dit soort argumenten in. Meestal werd er gebruik gemaakt van de klassieke ontwijk truc, nl over iets anders beginnen.

Laatst kwam ik een quote van Philip K. Dick (1928 – 1982) tegen een van de beste SF schrijvers uit het genre. Bijna al zijn boeken ondertussen verfilmd. De film – Blade Runner – is op een van zijn verhalen gebaseerd.

De quote die relevant is voor bovenstaand verhaal is:

Reality is that which, when you stop believing in it, doesn’t go away.

Vrij vertaald:

De werkelijkheid is dat wat weigert weg te gaan als ik stop met erin te geloven.

Beter kan men het eigenlijk niet samenvatten.

Op mijn website heb ik al eens een stukje geschreven over literatuuronderzoek , in zijn algemeenheid maar ook hoe te zoeken in Google.

Alle goede zoekmachines hebben een ding gemeen, nl dat het mogelijk is om de database te doorzoeken m.b.v. de zgn. BOOLEAN operatoren. De meest belangrijke operatoren zijn:
• AND in het Nederlands EN in Google aangegeven mbv een + teken. Dit is de default operator vanr Google. Indien deze boolean gebruikt wordt geeft men aan dat alle zoektermen die gekoppeld zijn door de operator in het eindresultaat aanwezig moeten zijn.
• OR: in het Nederlands OF. Dit is de standaard instelling van de meeste zoekmachines. Indien men in een zoekmachine `titratie pH zuur” intypt dan zoekt men in feite op`titratie OR pH OR zuur”
• NOT: in het Nederlands NIET. Binnen Google aangegeven mbv een – teken. Indien deze boolean gebruikt wordt geeft men aan dat de zoekterm die daarna komt niet in de resultaten mag voorkomen.
Binnen Google kan men naast de tekens ook daadwerkelijk de operatoren zelf gebruiken. Men typt ze dan wel met hoofdletters in.

De meest krachtige manier om te zoeken is door het gebruik van deze boolean operatoren te combineren in een zoekterm. Om de goede combinaties te krijgen is men echter wel gedwongen om haakjes te gebruiken. Bijvoorbeeld: titratie AND (zuur OR zuren) AND (base OR loog). Met deze zoekterm demonstreren we ook hoe we door de booleans op een goede manier te combineren vaak voorkomend problemen bij het zoeken op een slimme manier kunnen oplossen.

Op zich zijn de AND, OR en NOT operator al voldoende om een complexe zoekstrategie op te zetten. Er zijn echter nog een aantal andere operatoren die het zoeken vergemakkelijken en waarvan het handig is dat men ze kennen.
De belangrijkste daarvan is het zoeken naar frases door een zoekterm tussen aanhalingstekens te zetten. Google zoekt dan op de exacte combinatie van woorden en/of symbolen die men tussen de aanhalingstekens heeft gezet.

Recentelijk heb ik ontdekt dat Google tegenwoordig ook de wildcard (*), ook wel joker genoemd, ondersteunt. De wildcard wordt gebruikt om een ontbrekend of variabel deel van een zoekvraag op te vullen. De * is een zeer krachtig zoekinstrument. Hij kan gebruikt worden als:
1. Men niet precies weet hoe men het woord spelt. Door dan op een deel van het woord gevolgd door een wildcard te zoeken kan men zeer ver komen.
VB: institu* i.p.v. institutioneel jans*en i.p.v. (jansen OR janssen)
2. Om meervoudsvormen en/of synoniemen op te vangen:
VB: titrati* i.p.v. (titratie OR titraties OR titration OR titrations)
3. Om woorden binnen een zin te veralgemeniseren: VB: titratie van * met loog. We zoeken dan op de zin met elk willekeurig woord i.p.v. de ster.
Denk hier bv specifiek aan: zuur OR zoutzuur OR HCl.

Google biedt nog een interessante optie voor het zoeken op synoniemen. Plaats je een tilde (~) direct voor het woord dan worden de synoniemen van dat woord meegenomen. Door bv te zoeken op `~facts” zoek je ook op `information”. Als men echter een + voor het woord zet wordt de synoniemen zoekfunctie uitgeschakeld.

Veel van mijn laatste blog bijdrages hebben microscopie als onderwerp en ik wilde deze trend nog even doorzetten door de website van Ronald Schutte genaamd `De wereld onder de microscoop’ te bespreken. De naam van de site verteld als waar het over gaat en de site slaagt er heel goed in dit onderwerp uitgebreid en gedetailleerd te behandelen. Momenteel kan men vooral veel over Histologie vinden maar regelmatig wordt de site uitgebreid met kennis en informatie.

De site staat vol met foto’s, tekeningen, videofragmenten, animaties en de bijbehorende theoretische onderbouwing. Op deze manier wordt getoond hoe van een object dat bekeken gaat worden een preparaat te maken. Alle getoonde preparaten zijn zelf vervaardigd en zeer divers. Een cursus Histologie kan gratis in pdf formaat worden gedownload. Onder `Materialen’ wordt onder andere geschreven over de aanschaf van een microscoop, diverse objectieven, gebruik van camera’s die op een microscoop kunnen worden gemonteerd, het maken van een oplossing of verdunning, kleurstoffen en het gebruik van een microtoom. In `Preparaten’ wordt een overzicht gegeven van de preparaten die op deze site te vinden zijn. Sommige preparaten zijn met vrij simpele technieken te maken en zijn snel gereed, andere zijn moeilijker en kosten veel tijd. De `Foto’ pagina geeft een snel overzicht van de beschikbare preparaatafbeeldingen. In `Links’ zijn diverse fabrikanten, kennisbanken en verenigingen genoemd waar veel specialistische informatie te vinden is.

Op mijn website Thuis Experimenteren en ook in dit blog heb ik al verschillende malen melding gemaakt dat ik enige jaren geleden lid ben geworden van de microscoopverenging NGVM. Bij de microscoopvereniging hebben we regelmatig werkavonden. Op die werkavonden wordt een onderwerp microscopisch verder uitgelicht waaronder monsters zeewater maar ook monsters uit beken, vennen en plassen. Daar vind je dan heel wat levende beestjes in en met wat begeleiding kan het dan redelijk goed lukken om deze te identificeren. Als je echter thuis in je eentje bezig bent heb je die begeleiding niet en ben je aangewezen op de literatuur die je verzameld hebt. In een eerder blog heb ik het boek `Guide to Microlife’ besproken dat al een aardig handvat biedt. Als je echter bezig bent met het onderzoeken van zoet water in je directe omgeving dan is er maar een boek dat je echt op weg kan helpen en dat is `Das Leben im Wassertropfen’. Ik had al een oudere uitgave uit de jaren 70 van dit boek maar recentelijk ben ik er achter gekomen dat het boek opnieuw is uitgegeven en weer gekocht kan worden. Zoals de cover al zegt helpt dit boek je bij het identificeren van de microflora en de microfauna die je onder de microscoop kunt waarnemen in monsters die jezelf genomen hebt in je directe omgeving of leven dat jezelf opgekweekt hebt in een hooi infuus. Bacteriën, algen, schimmels, eencelligen (bv pantoffel diertjes) en kleinere diertjes (bv watervlooien) ze komen allemaal aan bod. Identificatie vind plaats via een schema en m.b.v. omschrijvingen en tekeningen van de betreffende organismes aangevuld met foto’s. Wat mij betreft is het boek een aanrader voor eenieder die wat serieuzer met microscopie aan de slag wil gaan.

Titel: Das Leben im Wassertropfen
Auteurs: Heinz Streble, Dieter Krauter
Jaar: 2001 (1973)
Uitgever: Kosmos
ISBN: 9783440126349

Enige tijd geleden heb ik me een Casio Exilim EX-FC100 digitale camera aangeschaft met als belangrijkste motivatie dat het mogelijk is om me deze camera hoge snelheid opnames te maken ( 210, 420, 1000 frames per seconde (fps)). In het kader van een experiment dat ik overwoog uit te voeren( Ron Vonk; `Meten als het licht gaat branden’; NVOX; 9 36 2011; p.419-421) besloot ik om een gloeilamp aangesloten op standaard wisselstroom te bekijken met 1000 fps. Het resultaat is te zien in onderstaand filmpje. Men kan duidelijk waarnemen dat de gloeilamp harder en zachter brandt volgens een bepaalde frequentie. Het filmpje is opgenomen met 1000 fps en wordt weergegeven met 30 fps hetgeen overeenkomt met een vertragingsfaktor van 33 1/3. Ik tel ca. 27 flakkeringen in 10 s hetgeen betekent dat 1 flakkering 10/27/33.3=0.0111 s duurt. Inverteren we dit getal dan krijgen we een frequentie van 90 Hz. Ik heb enkele malen zitten te tellen maar ik kom steeds uit op een frequentie in de range 90-110 Hz. Een controle experiment m.b.v. Coachlab en een lichtsensor (CMA, 513) laat ook een sinusvormig signaal met een frequentie van 100 Hz zien.

De flakker of flikker frequentie die we meten heeft een waarde van 100 Hz. Het lichtnet heeft echter een frequentie van 50 Hz dus in eerste instantie vond ik dit resultaat verrassend en begreep het niet zo goed. De verklaring is echter eenvoudig. De gloeilamp geeft licht als het signaal zowel positief als negatief is hetgeen betekent dat een flakkering twee keer per periode optreedt, een keer als het signaal maximaal positief is en een keer als het signaal maximaal negatief is. Met een netfrequentie van 50 Hz zal een gloeilamp dus twee maal zoveel flakkeren oftewel met een frequentie van 100 Hz.

gloeilamp 1000 fps

In mijn vorige blog heb ik het boek van Bruno P. Kremer met de titel `Mikroskopieren ganz einfach’ besproken (2008, Kosmos, ISBN: 9783440113400). In dat boek werd een methode beschreven om een afdruk te maken van een blad en die afdruk vervolgens microscopisch te bestuderen. De methode is heel eenvoudig in zijn opzet en geeft goede resultaten. Uiteraard heeft men een blad van een plant nodig. Daar laat men een druppel alleslijm (bv van Bison) opvallen dat men met een dekglaasje dun uitsmeert. Laat de lijm goed drogen. Neem vervolgens een pincet met een scherpe punt en gebruik die om voorzichtig een stukje lijmlaag van het blad te trekken en op een objectglaasje te leggen. Leg er vervolgens een dekglaasje op en bekijk het resultaat onder de microscoop.

Zoals men in onderstaande foto kan zien is de afdruk die men op deze manier kan verkrijgen zeer gedetailleerd. Zelfs huidmondjes zijn zichtbaar. Op zich is deze methode makkelijker om dit soort structuren waar te nemen dan met een microtoom aan de slag te gaan.

Sinds ik lid ben geworden van de microscoop vereniging NGVM verzamel ik ook boeken over microscopie, waarbij vooral boeken voor de beginneling mijn speciale aandacht krijgen. Een van de uitgevers die een indrukwekkend repertoire op dit gebied heeft opgebouwd is het Duitse Kosmos. Ik heb enkele boeken in mij bezit over dit onderwerp van voor de 2de wereldoorlog. In deze blog wil ik twee (meer recente) microscopie boeken van Kosmos behandelen, beiden van dezelde auteur Bruno P. Kremer, een boek voor beginnelingen en een voor gevorderden.

Een boek voor de beginnelingen is `Mikroskopieren ganz einfach’. Het boek begint met uit te leggen wat me zoal nodig heeft om een eigen microscopeerlab in te richten en ook waar een en ander te verkrijgen is. Jammer genoeg worden alleen maar Duitse bedrijven genoemd. Uiteraard wordt de werking, maar ook onderhoud en gebruik van de microscoop behandeld. De benadering die hier gehanteerd wordt is echter zeer praktisch gericht op het doen van waarnemingen en de stappen die men daarbij moet doorlopen. Een eenvoudig voorbeeld hiervoor is het uitleggen hoeveel water er onder een dekglaasje hoort te zijn. Een deel van het boek richt zich op het snijden en kleuren van preparaten alsmede de verschillende types preparaten die men kan maken . De verschillende types cellen hetgeen iets verder gaat dan alleen maar het verschil tussen planten en dierencellen maar o.a. hoe men de plasma stromen in verschillende types cellen kan waarnemen. Het klassieke omzetten van het waargenomene in een tekening wordt ook niet geschuwd. Het hooi infuus of het leven in sloot en plas komt uiteraard ook ter sprake. Hout, bacteriën, bladeren, haren, insecten, stof, stuifmeel, etc. worden gedetailleerd behandeld. Een goede tip vond ik hoe men met wat lijm een dun preparaat van de bovenkant van een blad kon maken. Het gebruik van filters waaronder polarisatiefilters bij chemicaliën en gesteentes zodat men prachtige verkleuringen kan waarnemen. Het boek sluit af met een hoofdstuk over microfotografie.

Titel: Mikroskopieren ganz einfach
Auteurs: Bruno P. Kremer
Jaar: 2008
Uitgever: Kosmos
ISBN: 9783440113400

`Dass grosse Kosmos-Buch der Mikroskopie’ gaat daar de diepte in waar het vorige boek ophoudt. Daarnaast snijd het enkele nieuwe onderwerpen aan. Anders geformuleerd, veel van de onderwerpen die in het vorige boek aan het bod kwamen worden ook in dit boek behandeld alleen wordt er meer achtergrondinformatie verstrekt. Zoals de meeste microscopie boeken krijgt men allereerst informatie over de historie van de mikroskoop. Het tweede hoofdstuk gaat dan op de eerste waarnemingen die men met een microscoop kan doen waarbij men uitleg krijgt over de Brownse beweging . Ik had me zelf nooit gerealiseerd dat men zelfs nog iets interessants kan vertellen over het bekijken van luchtbellen onder de microscoop. Het kweken van kristallen m.b.v. mikrosublimatie. Slijpplaatjes van mineralen, vezels, sneeuwkristallen, virussen, bacteriën, gramkleuring, cyanobacteriën zijn onderwerpen die in het begin al behandeld worden. De cel en de onderdelen waaruit een cel is opgebouwd. De eencelligen en algen die men in waterdruppels kan vonden., waarbij veel aandacht wordt besteedt aan de verschillende algensoorten die er zijn. Schimmels waaronder roestschimmels, symbiosevormen van algen en schimmels. Planten in zeer veel variaties en de specifieke onderdelen zoals bladeren, wortels, plantenharen, stuifmeel, vruchten, hout, etc. Om maar weer een detail te noemen dat behandeld wordt zijn de banen waardoor suikers binnen een plant getransporteerd worden en hoe men dat kan aantonen. Ook onderwerpen zoals insecten, haren, bloed en spieren worden behandeld. Het laatste hoofdstuk is een naslagwerk op zich waarin naast de basistechnieken ook alle fixeermethoden en de samenstelling van fixeer en kleurvloeistoffen gegeven wordt.

Titel: Das grosse Kosmos-Buch der Mikroskopie
Auteurs: Bruno P. Kremer
Jaar: 2010 (2002)
Uitgever: Kosmos
ISBN: 9783440125335

Het moge ondertussen wel duidelijk zijn dat ik beide, maar vooral het tweede boek, echte aanraders vindt. Als je de Duitse taal echter niet machtig bent, dan heb je nu een beter idee van wat je mist.

In een eerder blog (Januari 2010) heb ik ooit een beschreven hoe ik Ubuntu Netbook Remix installeerde op mijn Asus EeePC 701 netbook en dat ik daar zo tevreden mee was dat ik er over dacht om het ook op mijn Acer Aspire One (met 8 GB SSD drive) te installeren. Dat heeft enige tijd op zich laten wachten voornamelijk omdat ik eerst het geheugen wilde uitbreiden. Nadat ik laatst het geheugen opgekrikt had van 512 MB naar 1024 MB dacht ik hier weer aan terug, en besloot ik aan de slag te gaan. Zoals gewoonlijk, als je met computers te maken hebt, liep dat een beetje minder soepel dan verwacht. Tijdens het bestuderen van de website van Ubuntu leerde ik dat er geen speciale netbook versie meer bestaat. Schijnbaar is deze opgenomen in de standaard Ubuntu Desktop Release. Zogezegd, zogedaan, en ik installeerde de nieuwste versie van Ubuntu (V 11.10) op de Netbook. Installatie gebeurd via een USB stick, het prepareren van die USB stick staat uitgebreid beschreven op de download pagina van Ubuntu. Het is een bijna volledig automatisch proces. De installatie verliep voorspoedig, het vervolgens opstarten echter niet. De bootprocedure bleef hangen in een command line prompt. Vervolgens ben ik andere versies gaan proberen inclusief de laatste netbook versie (10.04. Deze kan men downloaden via de – Alternative Donwnload – op de download pagina. Het resultaat was echter hetzelfde, de netbook liep vast tijdens het opstarten. Uiteindelijk besloot ik om nog een de oude versie 9.10 te proberen. Volgens data die ik op het internet gevonden had zou die moeten werken. Oude versies van Ubuntu zijn gelukkig nog steeds te downloaden. De installatie heb ik deze keer via een CD uitgevoerd, hetgeen mogelijk is als men een losse CD/DVD speler heeft. Tijdens het opstarten van de netbook moet men via F2 de bootvolgorde wijzigen zodat via de CD speler opgestart wordt. De installatie verliep wederom soepel maar dit keer was het opstarten ook succesvol.

Vervolgens ben ik weer software gaan installeren. Het programma XOScope waarbij je je geluidskaart als oscilloscoop kunt gebruiken werkt naar behoren. Ik heb dat uitgetest met de in mijn DSO nano V2 hand oscilloscoop ingebouwde functiegenerator zoals in de onderstaande foto te zien is.

Het programma Cheese kon ook zonder problemen aankoppelen aam mij Bresser Biolux NG microscoop oculair.

Als plezierige verrassing werkte mijn Celestron 44302 Deluxe Handheld Digital Microscope ook zonder problemen met Cheese. Binnen Windows ben ik altijd genoodzaakt het bijbehorende software programma van Celestron te gebruiken.

Ook LoggerLite van Vernier werkte zonder problemen.

Al met al ben ik weer aardig tevreden met de Acer netbook in deze vorm.

Je hebt van die boeken die je in de boekhandel vindt, je neemt ze op, bekijkt ze, legt ze weer neer, loopt weg, en vervolgens draai je je om pakt het boek nogmaals op en koop het. Dat gebeurde me ook met dit boek. Ik heb al eerder foto’s van sneeuwvlokken onder de microscoop gezien, ik heb zelf sneeuwvlokken onder de microscoop proberen te bekijken (met weinig succes) maar `Ken Libbrecht’s Field Guide to Snowflakes’ bevat echt prachtige microfoto’s van sneeuwvlokken. Zoals de titel van het boek al aangeeft is het niet zomaar een fotoboekje. Deel 1 van het boek behandelt de fundamenten van sneeuwvlokken zoals morfologie, symmetrie, waarom men geen twee gelijke sneeuwvlokken kan vinden, kristalfacetten, kristalgroei en de daarbij behorende vormen, sublimatie en classificatie van de sneeuwvlokvormen. Deel 2 is de veld gids, waarin de verschillende vormen waarin men sneeuwvlokken kan vinden meer in detail besproken worden. Deel 3 gaat in op de manier waarop men sneeuwkristallen kan observeren en fotograferen.
De informatie die men kan vinden in dit boek kan men ook op Libbrecht’s prachtige website Snowcrystals.com vinden.

Titel: Ken Libbrecht’s Field Guide to Snowflakes
Auteur: Kenneth Libbrecht
Jaar: 2006
Uitgever: Voyageur Press
ISBN: 97807060326459

Een van de populair wetenschappelijke gadgets waar ik een zwak voor heb zijn de digitale microscopen. Recentelijk werd er bij de Lidl de Bresser Junior Digi Microscoop DM 400 voor ca. 40 € te koop aangeboden, hetgeen een aanzienlijk gereduceerde prijs is. Ik kon de verleiding dan ook niet weerstaan en heb er een aangeschaft. De DM400 wijkt een beetje af van de kleine digitale microscopen die ik al eerder gekocht heb hij lijkt nog het meeste op de Intel Play QX3 digitale microscoop die ik vroeger in mijn bezit had. De microscoop is opgebouwd uit een grote opnametubus die in een statiefhouder geplaatst is. De objecttafel is ingebouwd in het statief en door deze op en neer te bewegen kan het beeld scherpgesteld worden. De opnametubus kan uit de houder gehaald worden.

De Digitale microscoop heeft een USB-2 aansluiting en een kabel is bijgesloten. Men kan 3 verschillende vergrotingen (20x, 80x, 350x) instellen door een draaiknop op de opnametubus. De bijgeleverde drivers en software werkt onder Microsoft Windows® XP (service-Pack 2), Windows® VISTA en Windows 7. Naast reeds beschreven zaken bevat het pakket een doosje met objectglaasjes, dekglaasjes, enkele preparaten van goede kwaliteit, een CD-ROM met driver, handleiding en software en een papieren gebruiksaanwijzing. Al met al een zeer compleet pakket.

Installatie van de driver en AmCap software werkte zonder problemen. De kwaliteit van het beeld bij 20x en 80x vergroting is uitstekend te noemen. Bij 350x vergroting is het moeilijk scherpstellen hetgeen echter een probleem is bij alle digitale microscopen die ik verkregen heb in de loop der tijd.

De bijgesloten software was echter een verrassing die hielp dit euvel min of meer te compenseren. Op de CD-ROM kan men nl. Photomizer SE software vinden. De software voert automatisch beeldcorrecties uit en het resultaat was een aanzienlijke verbetering, juist bij de hogere vergroting. Enkele voorbeelden worden hierbeneden weergeven.